Chin Thuanthu Theihkaunak

British uknak sung, Leitlun Ralpi 2 hlan, ah cun Chin Hills cu Magwe ramṭhen a rak si. Asinan lehhnuah sub-divisions pali ah an run ṭhen sal, cupawl cu; Tiddim, Falam, Haka le Kanpalet pawl an si. Haka sub-divisions ah tuih Matupi pengṭhen hi a rak tel ve. Cu laiih Chin Hills pumpi ih thuneitu bik (Chief Executive of Chin Hills district) ih head-quarters cu Falam ah a rak um.

“Kawlpawlin tlangparmi Chinpawl an thatih an ru `heu. Kawlpawl in Chinmipawl an thah `heu thu cu Fahlam lal hnenah thuhla an than. Kawlpawlin Chinmipawl an rukmi le an thahmi a tam vivo thlang ru-angah Fahlam lal cun Kawlpawl hnenah “ru nawn hlah uh, a hlan vekih Chinmipawl nan ru le nan thatsal asiah cun a `ha lo ding” tiah thu a cah. Kawl siangpahrang cun “ka ti nawn lo ding tiih a ti hnu khalah Zanniat mi an ru sal lala. Zanniatpawl cun Falam lal Pu Kip Bik hnenah an ra sim. Cui’ an thuhla run thlenmi ruangah Pu Kip Bik cu a thinheng tuk lawmam ih Tlangparmi (a ukmi sungih ralkap-pawl) zate hnenah thu a pe ih Pu Kip Bik le Tlangpar mipipawl cu Kawlpawl an do ih an neh vivo, cule an nehmi ram cu an ram ah an lak cih vivo.

Cutin ral cu an neh vivo ih Kawlpawl siangpahrang umnak Pakan khua do dingin an feh vivo ih Sagain khawsung, lamzin tawnawknak hmunah Pu Kip Bik le Kawlram siangpahrang Bah Chi Daw cu an hmu-aw. Kawl siangpahrang cun “Ka rual Chin, i rung tlawng maw si, nang le kei cu ziangtik hmanah kan doaw lo dingih dodaltu kan nei asi hman ah khat le khat kan runaw ding. Nang khal tuih na ke palnak cin ‘Chin Dwin’ ihsi saklam hmuahhmuah cu na ram si aw sehla cule, kei khalin ‘Chin Dwin’ ihsi thlanglam hmuahhmuah cu ka ram si ve seh” tiah Kawl siangpahrang cun Pu Kip Bik hnenah a rak ti, Cule Pu Kip Bik khal cu a lungkim tawk ve. Asinan Pu Kip Bik cun himi kan thurelmi le kan tawnawknak hminsinnak ah thil pakhat khat kan tuah ding tiah thu a rawt ih, cui’ a rawtnak cu Kawl siangpah-rang khalin a lungkim.

Cutin Chinmi pawlin kan rak uar emem mi LUNGPHUN phun dingin Pu Kip Bik cun a ti. Cule Sagain khawsung, zin le zin tawnawknakbik hmun laifang ah Lung pi 16 ih sang an rak phun. Cui’ Lungphunmi cu Kawlram Independence a ngah tiangah hmuh theihin a rak um lai ti a si. Dawhlanzi acozah in cui’ Lungphun cu Chin pawlih pathian a si tiin Kawlpawl in an rak sut siat thluh ruangah tui’san ah hmuh ding a um nawn lo.

Cuti cun ‘Chin Dwin’ saklam (Upper Chin Dwin) hmuahhmuah cu Pu Kip Bik, Fahlam Tlaisun lal hin a rak uk `heh. A hnenah hnamtin, citin in Leilung man le siah pawl cu kumtin Fahlam khawpi ah an rak pe ringring. Upper Chin Dwin (Chin Dwin saklam hmuahhmuah) ram ah cun Fahlam Tlaisun hi khawpibik a rak si ih an Capital a rak si fawn.” Hminsin: Atlunlam ih nganmi hi Zoih nganmi ti theihfiang a si lo, Mizo `awngih nganmi a si. Cabu ngantu’n thuhla thei deuhpawl sutnak a neih tikah Mizo pa le Judah pa ih rak nganmi a si tiah an ti.