Chinland Qua Vadis? HRUAITU LE POLICY

Mifim pawlin, “mipi in LU an neilo” an ti theu. An sim duhmi cu, mipi in a felfai le a dik mi ruahnak neiin aw khat an suah thei lo, anmah hruaitu le hohatu an tul, ti hi a si.

Khui ram, ziangvek phunhnam le ziangvek ukawknak khalah hotu le hruaitu cu an um ringring a tul. Democracy siseh, Theocracy siseh, Communist siseh, Monarchy etc. siseh, ziangvek ukawknak khal hmang sehla, hotu le hruaitu cu an tul thotho.

Hi leitlun ih minung kan um kulhsung le minungpawl cu pakhat le pakhat thenaw theiloin a hlawm a hlawm (a bur) ih kan um kulhsung cu minung pawlin hruaitu le hotu cu kantul kumkhua ding. A hleice in ram pakhat dinsuah thei nak dingah hotu le hruaitu cu a tul cuang.

Hotu sual le thaloin rampi a siatsuah thei vekin hotu tha le fim in rampi a dingsuakter thei ve. Ram le hnam siatsuahtu cu can tampi ah ralpawl cahnak si sawn loin, mipi in hotu tha an neihlo ruangah le adik mi hruaiawknak (policy) a umlo ruangah a si sawn theu.

Hnam damnak le nehnak co thei dingah hruaitu tha le policy dik a tul timi pawmlo le theilo phunhnam cun hlawhsamnak an tawng.

Leitlunah minung phunthum lawng an um: thawntheihlomi (immovable), thawntheihmi (moveable), le cui pawl thawntertu (mover), tla an si. Thawntheihlo pawl cun anmai umdan kelih um ringring an duh ih an ruahnak le lungthin khal an thlakthleng duh lo, thilthar le thiltha khal an pawm thei lo.

Hivek minung tamnak ram cun thansohnak a nei mal. Thawn theih minungpawl cun an dinhmun kel ihsin hmailam pan duhnak an neiih a tha tiih an hmuh mi cu an pawm thiam. Hivek minung tamnak ramah thansohnak a tam. Hipawl thawntertu cu hotu le hruaitu kan timi hi an siih hivek minung tamnak ram cu nasa zetin hmailam pan in a thangso ti kan hmu.

Curuangah, hite pathum lakah, thawntertu kan timi hotu cu a thupi bikih a sangtuah thawntheihmi pawl an si.

Ziangtik lai khalah thlengawknak timi hi mipi tam sawn cun an duh hmanah a takin an pawm thiam theu lo, ziangahtile umdan kel tei um cu hnangam thlakin an theiih dinhmun danglam ih vun um ding cu an hreh theu. Curuangah, ziang tlukih dik le tha a si khalle thlengawknak timi cun a thawk pekah dodalnak a tawng. Asinan, nuam teten pawm vivo a siih a netnakah thlun a si theu.