Chinram Khui Na Feh Ding (Chinland Quo Vadis?) Part 6

Chin hotu pathum khan zalennak hmuh duh lohli ruangah maw, hlawknak hmuh duh ruangah maw, asilole kan duh tik tikah Kawlpawl cu kan suahsan sal thei ding ti ih an rak ruah ruangah maw, a ziang ruang bikih Pinlung thukamnak kha remtipi ih hmin ngan an si khalle; cun, Aung San ih intiam vek siloin a hnulam ih Kawl hotu pawlin an run bum a si khalle, ziang a va si hmanah kum 50 leng lo  Kawl kut hnuaiih in luttertu (Ticket) cu Pinlung thukamnak (Panglong Agreement) hi a si hrimhrim ti cu el theih a si lo ding.

 

Ngaingai ahcun Kawl kut hnuai ihsin suaksal thei dingah, hi Panglong agreement ih hmin ngantu hotu pathum khan Chin mipi ai an awh thei lo (Ziangahtile Chin mipi ai-awh ih thlahmi an si lo) kan ti ding maw, asilole, khai Panglong agreement  thu fehdan le umtudan  pawl kha mipi hnenah simfiang hmaisak ih  mipi duhdan laknak (plebiscite) khal lak a um lo ruangah  Panglong agreement cu Chinpawl in kan pawm thei lo kan ti ding maw…ti cu a tlai zet zo a bang nan, Kawlpawl thawi in zawmaw tertu a si ruangah, kan ruah ngaingai ding mi le a tul dandan ih fehpi tlak thu a si hrimhrim.

 

Taktak ahcun, Chin hotu dang khal Panglong Conference ah kawh an sive nan Kawlpawl cu an  zum lo ruangah le  Kawl pawl thawi kawpawk an duh lo ruangah an feh duh lo. Thimnakah, Falam peng ih Pu Thang Tin Lian, Pu Van Hmung le Tedim  peng ih Pu Pum Za Mang pawl cun, Kawl thawi zawmawk hnakin mahte zalennak (independence) neih an rak hril sawn.

 

Thlanglam Chin (Mizoram) pawl cun India thawn kum 15 lenglo an um tlang hnuah an dinhmun cu duhtawk loin 1966 ah zalennak ngah tum in thahrum suah in hriamhrei thawn hnatuan an thawk. Kum 20 sung mitthli, thlan le thisen luangin nunnak tampi an pek hnuah 1986 ah India thawn remawknak an nei sal. Saklam Chin thawn kantahthim asile Mizoram cun Saklam Chin cu kum 10 lenglo thansohnak lam le ziangkimah a hleih in a tlansan zo ti theih a si. Hi Mizoram ih thansohnak  phunphun, lennak, thiamnak le nawmnak an hmuh ngahmi pawl hi  kum 20 sung an thlan , mitthli le thisen  thawi an lei ngahmi a si ruangah  Saklam Chin pawl hnak cun  nuam tlak, lian tlak, thangso tlak an si hrimhrim. Asinan, Mizoram khal cun zalennak taktak hmu dingin tuan ding a nei laiih tuvek in an cawlh lanta a zum um lo.

 

Saklam Chin ve cun zalennak hmu dingin ke karnak cang a thiam thei lo. Hnamdang Kawlpawl in an mit an ti cawt sak thluh, an hna an phih sak thluh ih an hrangih tul le tha tuahnak cang khal an thiam nawn lo. Zalennak hmu ding le thansohhnak le lennak phunphun co ngah ding cun mitthli, thlan le thisen pek a tul ti khal an thei thei lo. A theitu an um a si khalle a hrek cu Kawl pawl kutah  pangpar bangin an cuai cingcing ih a hrekkhat cu an pianpi Chinpawl lala in an dung thlun le theihtawk ih bawmnak cang an thiam lo ruangah hramlak ngawpi sung, zo hman thlen dahlonak  ih mahte tlangau rero le tap rero an bang.

 

Kum 50 lenglo hnamdang Kawlpawl thuneihnak hnuai ih bawkkhup in an kun rei tuk zo ruangah , Saklam Chin mipi cu tihphannak in an lungthin a luahkhat thluh ih anmai hrangih a thami thil pakhathman an tuah ngam nawn lo. Mihrek cun leibek bangih a pal rerotu Kawlpawl cu lei pathian zohin an zoh sangih Kawlpawl tuah mi pohpoh cu a tha a dik tiin an hmu thluh. Kawl thuneihnak khal pawmih thlun tengteng ding ti’n an ruat fawn.

 

Mihrek cun Kawlpawl cu an ngaisan tuk ruangah Kawl ih can ve an tum ciamco ih  Kawl thuamhnaw an hruh ve, Kawl biaknak an be ve, Kawl tawng in an tawng ve, Kawl bangin nun an tum ve, Kawl bangin khua an ruat ve ih  Kawlpawl cu nupi pasal ah an nei. Hipawl cu Kawl taktak ah an cang thei cuanglo ih “Kawl lem” ah an cang. “Chin” le si lo “Kawl” le si taktak loin “Palap” vekah an cang lanta.

 

Hiti a si tikah, Saklam Chinpawl cu Kawl tilian in a fen rero ih siatralnak Kawl tilipi sungah hâk rero in an pil cuahco tluk a si. Hi hlohralnak tilipi sungih sihin talsuak in nunnak le hnam damnak cu hawlin ziangtik ah  Chinram ke kar suak ve kei maw!! Lamzin pahnih lawng a um; hnam siatralnak lamzin le hnam damnak lamzin; Chinram in khui lamzin deuh a zawh ding?