Thuthang Zum Tlak Lo – Ziangtin Kan Thlei Dang Thiam Ding

Tui san, media sanah hin thuthang hi a phun phunin, a zo zoin an suah ce ce ih, rel ding le siar ding a tam tuk. A hleicein social media – Facebook – parah a zo poh poh khalin an ngan, an share hluah hlo. Thu thei hmaisatu si le kan duh hiam hiam. Facebook le social media parih an ngan poh poh kan lun mai cun thuthang dik lo kan theih mi kha kan rel ding ih, a net nakah kan mualpho ding.

Tulai ah cun online website hmangih paisa hawl tu pawl lakih mi tampi hin mi senpi siar nuam ti zawng lawng lawng an ngan ih, an paisa luh-nak ding lawng lawng an ruat. A hnuaiah hin kan thu siarmi cu rin a tlak maw ti, kan hlathlai dan ding a phun phun kan hun ngan ih ṭha ten rak siar tum cio seh la. Cu le mi bumnak ihsin kan luat thei ding.

1. A Ratnak
Na thuthang siar kha khuiin si a ra timi reference, a hnuaiah si maw, a thu nganmi sungah si maw, a um maw? Website tam tak cun, a hleicein kan mai Chin mi lakah, thu thang an ngan le an thuthang cu anmah roriih phuan le rel si awm takin reference an pe duh lo. Khuiin si a rat timi source an ret duh lo cun cui website cu zum a tlak lo. An sum hawlnakah an ngan mai mai tiah ruahsak men aw. (News agency pitling, ṭuantu hmun ka kipih nei pawl cun anmah roriih thu an va lak ruangah reference an pek a ṭul lo, eg., VOA, BBC, etc)

2. Thu Lu A Pek Duh Dan
Na thuthang siar tummi ih thu lu khan a lo suai zet men thei. Asinan, thu lu a pek duh danin ca ngan tui lungpui a langter thei ve. Mi khalin an ngan mi, a hleicein party le ram policy tivekah phun dang tak, side nei takih thu luca ngan maw, a sidan hnakin a uar tuk maw ti tla tahṭhim phah aw la, cuvek a si ah cun khai website kha siar nawn lo mai ding.

3. Ca Ngan Tuih Ruah Dan
Miin thuthang a ngan cun a mai ruahnak le hmuh dan, a duh dan thu tivek a rel ciam co hi fake news a sinak tak cu a si. Theih thiam a ṭul nasa. Ram picang pawl ih thuthang ca, eg., VOA, BBC, RFA, etc hun siar sehla. Thuthang hrim hrim an phuan le an ngan ah hi cun a ngan tu ih hmuh dan le duh dan an rel tel dah lo ti sehla, a sual tuk lo ding.

Debate (RFA etc) an tuah le relkhawmnak (discussion) etc., an tuah ah lawng te thuthang an phuang a si lo ih, thuthang parah an ruahnak le hmuh dan an rel tlang khawm ṭheu. Cu cu phun dang a si. Cu ruangah, na ca siarmi thuthang sungah khan a ngantuin amai ruah dan le hmuh dan a rel tel ṭheu a si ahcun, cui thuthang cu zum tlak lo pawl lakah ret aw.

4. Mi Dang Deusawn Thu A Tel Maw?
Thuthang ngantu lakah mi tampi cun side nei takin an ngan ṭheu (Hi thuthang ngan kan ti ah hin mai Facebook wall le page ih duh zawng zawng ngan men hi a huam lo ti thei thiam seh la- thuthang cu kan wall le page ah kan ngan cing ko nan!). Mai phun hnam ṭan tuk ih ruangih mi phunhnam soisel phah zawng, mai party ṭan tuk ruangih party dang soisel phah ti vekin thuthang a ngan theih. Thuthang hmangin midang hruai a tum tinak a si. Thuthang cu thuthang a si dan vek cekciin a ngan lo ih zo zo si maw a soisel ciamco ṭheu a si ah cun, cui thuthang ngannak website cu zum tlak lo site, luh rero ṭul lo site tinak a si.

5. Midang Ngan/Rel A Um Maw?
Thuthang hi zo khalin theih kan duh ruangah media pawl khalin ngan an duh thluh – thu dik a si ah cun. Curuangah thuthang pa khat khat a hung um hin, mi pakhat lawng in media lamah a thlah ti a um dah lem lo. Mi pahnih pathum, pa nga ruk lai khalin an thlah thei. Cu tiih midangin an thlah ve a si le, khai thuthang kha, thuthang dik a si tiah ruah sawn ding. Mi theih hlanih rak theih tum ti lawng kha tui sanah cun a ṭha thluh nawn lo. A dik maw ti kha a poimawh ih, thuthang dik a si ti theih theinak pakhat cu mi dang khalin an rak rel ve hi a si.

6. Ziangtik Ta So?
A pawimawh zet. Tahthimnakah kan dungih Win le Zaw tei thuhla, Thai Siangpahrang in a ngaithiam ti ah kawl media lam ihsin kan unau Hakha media lamah a rung thleng. (Kei kha, Thai ṭong thiam si lo cu thungai si na hlam ka ti ka rak ngan 🤔), thuphan tom a rak si. Thuphan tom a si ka theih hnu ah, ziang tin tin simaw a feh vivo ih, cui thu tho tho cu leh hnu ah thuthar vekin, kan mah Chin mi lak ihsin a hung pawt la la.

Na thuthang siar kha theih ṭul tak, a dik maw dik lo ti na theih duh le, Google-ah tla hawl sin aw. Thuthang dik rin tlak a si ahcun news phuangtu pawlin an rak phuan ni le thla pawl thawn na hmu thei mai ding.

Thuthang ka ngan nak hi a kum siar a si thlang ih, ka ṭih bik cu thuthang ka thlah hnu hnu, mi hruai sual tum zawngin, mai duh zawng ngan khumin, dik thluh lo deuhin ka ngan pang ke ti hi a si. Kan Chinmi lakah website ih thuthang ret an um hnuai hni. Zo le pawl ih ngan mi so dik, zawi website pawl so rin tlak deuh ti cu a tlun lam ih point pawl hmangin hun tah ṭheu aw la. Luh ṭullo website cu hrial men aw, a pawi lo sawn. Ralrin a tul zet.

Hi thu hi DVB in vedio a tuah ka zoh mi le, keimai rak tawn teh pawl kawm khawm in ka nganmi a si.

Salai Pa Hram

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*